รับเจาะสำรวจดิน ทดสอบดินภาคสนามและห้องปฏิบัติการ
บนบก ในน้ำ นอกชายฝั่ง ครอบคลุมทั่วประเทศ

การทดสอบดินในสนาม (Field In-Situ Testing) คืออะไร?

การทดสอบดินในสนาม คือการวัดและเก็บข้อมูลคุณสมบัติดินโดยตรงในพื้นที่โครงการ หลายรายการ เช่น CPT, Field Vane Shear และ Plate Bearing วัดค่าได้ทันทีในสนามโดยไม่ต้องเก็บตัวอย่างเข้าห้องปฏิบัติการ ทำให้ได้ค่าพารามิเตอร์ที่สะท้อนสภาพดินจริง ณ ความดันและความชื้นตามธรรมชาติ ขณะที่บางรายการ เช่น SPT, Test Pit และงานเจาะเก็บแกนหิน/คอนกรีต จะเก็บตัวอย่างส่งทดสอบต่อในห้องปฏิบัติการ ผลที่ได้ใช้สำหรับ ออกแบบฐานราก เสาเข็ม คันดิน และถนน รวมถึงยื่นขออนุญาตก่อสร้างต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทุกรายการดำเนินการตามมาตรฐาน ASTM และรับรองโดยวิศวกรผู้ได้รับใบอนุญาต

ประเภทการทดสอบดินในสนามที่ให้บริการ

SPN Soil Engineering ให้บริการทดสอบดินในสนามครบ 15 รายการ แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มตามวัตถุประสงค์

1. การทดสอบสำหรับงานสำรวจและออกแบบฐานราก

กลุ่มการทดสอบที่ใช้หาคุณสมบัติดินสำหรับออกแบบฐานราก เสาเข็ม และคำนวณกำลังรับน้ำหนัก ประกอบด้วย

• Standard Penetration Test (SPT) — ASTM D1586 การทดสอบหลักในงานเจาะสำรวจดิน (Soil Boring) เก็บตัวอย่างดินด้วย Split Spoon Sampler โดยวิธีตอกกระแทกด้วยตุ้มตอกมาตรฐาน ขนาด 63.5 kg ระยะตกอิสระ 76 cm บันทึกค่า N-Value ทุก 1.5 เมตรตลอดความลึก ใช้ประเมิน Relative Density ของดินทราย, Undrained Shear Strength ของดินเหนียว และออกแบบความยาวเสาเข็ม — อ่านเพิ่มเติม: วิธีอ่านค่า SPT N-Value และ ต้องเจาะกี่หลุม ลึกเท่าไหร่
• CPT (Cone Penetration Test) — ASTM D3441 / D5778 กดหัว Cone ขนาด 10 cm² ลงดินด้วยความเร็วคงที่ 2 cm/s วัดแรงต้านที่ปลาย (qc) และแรงเสียดทานผิว (fs) ต่อเนื่อง ได้โปรไฟล์ชั้นดินละเอียดกว่า SPT เหมาะสำหรับดินเหนียวอ่อนและดินตะกอน
• Field Vane Shear Test — ASTM D2573 หมุน Vane ในดินเหนียวอ่อนเพื่อวัดค่า Undrained Shear Strength (Su) โดยตรงในสนาม เหมาะสำหรับดินที่เก็บตัวอย่างยาก เช่น ดินเหนียวอ่อนกรุงเทพฯ และดินตะกอนใต้น้ำ — อ่านเพิ่มเติม: Field Vane Shear Test ฉบับเข้าใจง่าย
• Plate Bearing Test — ASTM D1195 / D1196 กดแผ่นเหล็กกลมขนาด 30-75 cm ด้วยแม่แรงไฮดรอลิก วัดการทรุดตัวเพื่อหาค่า Ultimate Bearing Capacity และ Modulus of Subgrade Reaction (k) สำหรับออกแบบ Raft Foundation และ Slab on Grade — อ่านเพิ่มเติม: Plate Bearing Test คืออะไร และ กฎหมายกำหนดให้ทดสอบเมื่อไหร่

2. การทดสอบสำหรับงานถนน ดินถม และการบดอัด

กลุ่มการทดสอบที่ใช้ควบคุมคุณภาพงานก่อสร้างและออกแบบชั้นทาง

• Field Density Test (Sand Cone) — ASTM D1556 ขุดหลุมในดินถม เทน้ำหนักทรายมาตรฐานวัดปริมาตร เปรียบเทียบความหนาแน่นแห้งกับค่า Maximum Dry Density จากการทดสอบ Standard Proctor หรือ Modified Proctor เพื่อตรวจสอบว่าดินถมผ่านเกณฑ์ % Compaction ที่กำหนด — อ่านเพิ่มเติม: Field Density Test ฉบับสมบูรณ์
• DCP Test (Dynamic Cone Penetrometer) — ASTM D6951 ตอก Cone ขนาด 20 mm ด้วยค้อนน้ำหนัก 8 kg บันทึก DCP Index แปลงเป็นค่า CBR ได้ทันทีโดยไม่ต้องขุดตัวอย่าง เหมาะสำหรับตรวจสอบคุณภาพดินชั้น Subgrade และ Subbase บนสนามบิน ถนน และลานจอดรถ — อ่านเพิ่มเติม: DCP Test คืออะไร และ เปรียบเทียบ DCP vs KPT vs SPT
• Field CBR Test (In-Situ CBR) — ASTM D4429 ทดสอบค่า California Bearing Ratio โดยตรงในหลุม Test Pit ด้วยการกดท่อนเหล็กกลมตันขนาดมาตรฐาน วัด Load-Penetration Curve ให้ค่า CBR ที่แม่นยำกว่า DCP เหมาะสำหรับงานออกแบบชั้นทางสนามบิน ถนนสายหลัก และลานจอดรถที่ต้องการความละเอียดสูง
• Light Penetrometer (Kunzelstab) — DIN 4094 ทดสอบความแน่นดินด้วยการตอกแท่งเหล็กที่มีน้ำหนักมาตรฐาน เหมาะสำหรับสำรวจพื้นที่ขนาดใหญ่ที่ต้องการผลรวดเร็วและประหยัดต้นทุน — อ่านเพิ่มเติม: Kunzelstab Penetration Test (KPT) คืออะไร และ เปรียบเทียบ DCP vs KPT vs SPT

3. การสำรวจและเก็บตัวอย่างพิเศษ

• Test Pit (การขุดหลุมสำรวจ) ขุดหลุมด้วยรถแบคโฮหรือแรงงานลึก 1-5 เมตร ตรวจสอบสภาพชั้นดินด้วยตาเปล่า เก็บตัวอย่างดิน Undisturbed และตรวจสอบสภาพฐานรากเดิม เหมาะสำหรับงานซ่อมแซมอาคารและงานสำรวจในพื้นที่จำกัด — อ่านเพิ่มเติม: บ้านทรุด ต่อเติมบ้าน ทำไมต้องเจาะสำรวจดินก่อน
• Rock Coring (NMLC Triple Tube) — ASTM D2113 เจาะเก็บตัวอย่างหินแกน (Rock Core) ด้วยหัวเจาะเพชร คำนวณค่า Rock Quality Designation (RQD) เพื่อประเมินคุณภาพมวลหิน เหมาะสำหรับโครงการขนาดใหญ่บนพื้นที่หิน เช่น เขื่อน อุโมงค์ และโรงไฟฟ้า
• Concrete Coring (เจาะเก็บตัวอย่างคอนกรีต) — ASTM C42 เจาะและเก็บตัวอย่างแท่งคอนกรีต (Concrete Core) จากโครงสร้างจริง เพื่อทดสอบกำลังรับแรงอัด (Compressive Strength) ตรวจสอบคุณภาพคอนกรีต และเปิดหน้าต่างสำรวจชั้นดินใต้โครงสร้างเดิม เหมาะสำหรับงานตรวจสอบและซ่อมแซมอาคาร
• Observation / Monitoring Well ติดตั้งท่อ PVC ในหลุมเจาะเพื่อวัดและติดตามระดับน้ำใต้ดิน (Groundwater Level) ระยะยาว ใช้ในงาน EIA งานติดตามสิ่งแวดล้อม และโครงการที่ต้องควบคุมระดับน้ำใต้ดิน
• Downhole Seismic Test — ASTM D7400 วัดความเร็วคลื่นเฉือน (Shear Wave Velocity, Vs) และคลื่นอัด (Compression Wave Velocity, Vp) ในแต่ละชั้นดินโดยส่งสัญญาณจากผิวดินและรับสัญญาณด้วย Geophone ที่ฝังในหลุมเจาะ ใช้คำนวณ Shear Modulus (G₀), Poisson's Ratio และจำแนก Site Class ตามมาตรฐาน ASCE 7 / IBC สำหรับการออกแบบต้านทานแผ่นดินไหว (Seismic Design) โรงงานปิโตรเคมี โรงไฟฟ้า และอาคารสำคัญ — อ่านเพิ่มเติม: แผ่นดินไหวกับฐานรากและ Liquefaction
• Electrical Soil Resistivity Test — ASTM G57 วัดค่าความต้านทานไฟฟ้าจำเพาะของดิน (Apparent Resistivity, Ω·m) ด้วยวิธี Four-Point Wenner Array ผลที่ได้ใช้ออกแบบระบบสายดิน (Grounding System) และประเมินความเสี่ยงการกัดกร่อนของท่อโลหะใต้ดิน (Cathodic Protection)
• Soil Thermal Conductivity Test — ASTM D5334 (IEEE 442) ทดสอบค่าการนำความร้อน (Thermal Conductivity, λ) และ Thermal Resistivity ของดินในสนามด้วยวิธี Thermal Needle Probe ผลที่ได้ใช้ออกแบบระบบ Geothermal Heat Exchanger และกำหนดค่า Derating Factor ของสายไฟฟ้าใต้ดิน เพื่อป้องกันความร้อนสะสมในดิน

ตารางสรุปการทดสอบดินในสนาม

← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →

SPT กับ CPT ต่างกันอย่างไร? เลือกแบบไหนดี?

SPT และ CPT เป็นสองวิธีที่นิยมใช้มากที่สุดในงานสำรวจดิน โดยมีความแตกต่างดังนี้ SPT เหมาะกับดินทุกประเภทรวมถึงดินกรวดและหิน สามารถเก็บตัวอย่างดินได้พร้อมกัน ค่าใช้จ่ายต่ำกว่า แต่ผลขึ้นกับทักษะผู้ทดสอบมากกว่า ส่วน CPT ให้ข้อมูลต่อเนื่องและสม่ำเสมอกว่า แม่นยำสูงกว่าสำหรับดินเหนียวและดินทราย ไม่สามารถเจาะผ่านชั้นกรวดหรือหินได้ ในทางปฏิบัติมักใช้ทั้งสองวิธีร่วมกัน โดย SPT เป็นหลักและใช้ CPT เสริมในพื้นที่ที่ต้องการข้อมูลละเอียด

การเลือกประเภทการทดสอบให้เหมาะสมกับโครงการ

แต่ละประเภทโครงการต้องการข้อมูลดินที่ต่างกัน การเลือกวิธีทดสอบให้ตรงจุดช่วยลดต้นทุนและได้ค่าพารามิเตอร์ที่วิศวกรต้องการสำหรับออกแบบ SPN แนะนำชุดทดสอบตามประเภทโครงการ 6 กลุ่ม ได้แก่ บ้านพักอาศัย, อาคารสูงและโรงงาน, ถนนและรันเวย์, เขื่อนและงานในน้ำ, โครงการบนพื้นที่หิน และงาน EIA สิ่งแวดล้อม