สร้างบ้าน 2 ชั้นต้องเจาะดินไหม? คำตอบจากวิศวกร

คำตอบสั้น ๆ: กฎหมายไม่บังคับ แต่ควรเจาะอย่างยิ่ง

ในมุมวิศวกรรม การเจาะสำรวจดินก่อนสร้างบ้าน 2 ชั้น ควรทำเสมอ โดยเฉพาะในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ปริมณฑล และจังหวัดที่มีดินอ่อน เช่น สมุทรปราการ นนทบุรี ปทุมธานี อยุธยา และพื้นที่ริมแม่น้ำต่าง ๆ

กฎหมายว่าอย่างไร?

สำหรับบ้านพักอาศัยทั่วไป (สูง 1–3 ชั้น และไม่ได้อยู่ในโครงการหมู่บ้านจัดสรรขนาดใหญ่) สรุปสาระสำคัญตาม กฎกระทรวงกำหนดฐานรากของอาคารและพื้นดินที่รองรับอาคาร พ.ศ. 2566 ได้ดังนี้

1. กฎหมาย "ไม่บังคับ" ให้บ้านทั่วไปต้องเจาะสำรวจดิน

ตามกฎกระทรวงฉบับนี้ (ข้อ 5) ไม่ได้บังคับให้บ้านพักอาศัยทั่วไปแนบรายงานการสำรวจดินในการยื่นขออนุญาตก่อสร้าง โดยจะบังคับเฉพาะ อาคารสูง อาคารขนาดใหญ่พิเศษ อาคารควบคุมการใช้ที่สูงตั้งแต่ 4 ชั้นขึ้นไป และอาคารตั้งแต่ 4 ชั้นขึ้นไปในโครงการจัดสรร ซึ่งต้องมีจุดสำรวจไม่น้อยกว่า 3 จุด

2. แต่มี "ข้อจำกัดเชิงลงโทษ" หากไม่เจาะดิน

กฎกระทรวงฉบับเดียวกัน (ข้อ 7) บังคับให้วิศวกรผู้ออกแบบต้องใช้ ค่ากำลังรับน้ำหนักของดินที่ต่ำมาก มาคำนวณแทน เพื่อเผื่อความปลอดภัยขั้นสูงสุด เช่น หากคาดว่าเป็นดินอ่อนให้ใช้หน่วยแรงแบกทานได้ไม่เกิน 20 กิโลปาสกาล หรือแม้แต่หินแข็งสภาพสดก็ให้ใช้ได้ไม่เกิน 250 กิโลปาสกาล — ดูตารางค่ารับน้ำหนักแบบสมมุติครบทุกชนิดดินที่ ไม่เจาะดินได้ไหม? ค่ารับน้ำหนักดินตามกฎหมายเมื่อไม่มีผลสำรวจ

3. ผลกระทบที่ตามมา (ทำไมจึงควรเจาะ)

เมื่อวิศวกรถูกบังคับให้ใช้ค่ารับน้ำหนักดินที่ต่ำมากในการคำนวณ จะต้องออกแบบฐานรากแบบเผื่อเหลือเผื่อขาด (Over-design) เช่น ใช้เสาเข็มยาวเกินจริง หรือทำฐานรากแผ่ขนาดใหญ่และหนากว่าปกติ ทำให้ค่าวัสดุก่อสร้างบานปลายและ แพงกว่าค่าจ้างเจาะสำรวจดินหลายเท่าตัว

3 เหตุผลที่บ้าน 2 ชั้นควรเจาะดิน แม้ไม่บังคับ

1. รู้ความยาวเสาเข็มที่เหมาะสมของ "ที่ดินแปลงคุณ"

ความลึกของชั้นดินแข็งที่รับปลายเสาเข็มไม่เท่ากันในแต่ละพื้นที่ — แม้ในกรุงเทพฯ ด้วยกันเอง ฝั่งธนบุรีก็ลึกกว่ากรุงเทพฯ ชั้นในหลายเมตร การใช้เสาเข็มสั้นเกินไปจะทำให้บ้านทรุด ยาวเกินไปคือจ่ายเงินทิ้ง ดูความลึกชั้นดินและความยาวเสาเข็มรายพื้นที่ทั่วประเทศได้ที่ ดินอ่อนกรุงเทพ vs ต่างจังหวัด

2. ป้องกันบ้านทรุดไม่สม่ำเสมอ (Differential Settlement)

ถึงแม้บ้านจะทรุด แต่ถ้าทรุดเท่ากันทุกจุดก็อาจไม่เห็นปัญหา ปัญหาเกิดเมื่อ ทรุดไม่เท่ากัน ทำให้:

• ผนังร้าวเป็นแนวเฉียงที่ซ่อมยาก
• กระเบื้องพื้นแตก ปูนพื้นล่อน
• ประตูและหน้าต่างปิดไม่สนิท
• ท่อประปาใต้พื้นแตก น้ำรั่วซึม

3. ประหยัดค่าซ่อมระยะยาว

ค่าเจาะสำรวจดินบ้านพักอาศัย 20,000–40,000 บาท เปรียบเทียบกับ:

• ค่าซ่อมรอยร้าวผนัง: 50,000–150,000 บาทต่อครั้ง
• ค่าเสริมฐานราก (Underpinning): 300,000–1,000,000+ บาท
• ค่าเสียโอกาสระหว่างซ่อม: ประเมินค่าไม่ได้

กรณีที่ "อาจ" ไม่จำเป็นต้องเจาะดิน

มีบางกรณีที่อาจพิจารณาข้ามได้ แต่ ต้องประเมินอย่างรอบคอบโดยวิศวกร:

• มีรายงานเจาะดินของโครงการข้างเคียง (ใกล้กว่า 50 เมตร) ที่ทำในช่วง 3–5 ปีหลัง
• พื้นที่บนเนินเขาหรือดินแข็งที่มีหินใกล้ผิวดิน (เช่น หลายพื้นที่ในภาคเหนือ ภาคอีสาน)
• บ้านชั้นเดียวขนาดเล็ก (น้อยกว่า 100 ตร.ม.) บนพื้นที่ดินแข็งชัดเจน

เจาะดินบ้าน 2 ชั้น ต้องเจาะกี่หลุม กี่เมตร?

← เลื่อนดูตารางทั้งหมด →

ขนาดบ้าน	จำนวนหลุม	ความลึก	ราคาประมาณ
บ้านเดี่ยว 100–250 ตร.ม.	2–3 หลุม	20–30 เมตร	เริ่มต้น 20,000–40,000 บาท (ทั้งงาน รวม Lab พื้นฐาน + รายงานรับรองโดยวิศวกร)
บ้านขนาดใหญ่/บ้านหรู 250+ ตร.ม.	3–4+ หลุม	25–30+ เมตร	ติดต่อรับใบเสนอราคาฟรีภายใน 24 ชม.

* ราคาขึ้นอยู่กับพื้นที่และความยากของงาน และยังไม่รวมค่าเดินทางและค่าขนย้ายเครื่องมือ ซึ่งคิดเพิ่มตามระยะทางของหน้างาน — ติดต่อ SPN เพื่อขอใบเสนอราคาที่แม่นยำ

* ความลึกอ้างอิงแนวทาง วสท. 2551 / มยผ. — เจาะจนถึงชั้นดินแข็ง/ทรายแน่นตามเกณฑ์ที่วิศวกรกำหนด และแนะนำขั้นต่ำราว 3 หลุมเมื่อชั้นดินไม่สม่ำเสมอ

อยากดูช่วงราคาอาคารประเภทอื่น เช่น ทาวน์เฮ้าส์ อาคารพาณิชย์ โรงงาน? อ่าน ราคาเจาะดินบ้านปี 2026 — คู่มือคำนวณงบประมาณ และดูหลักเกณฑ์ทางวิศวกรรมในการกำหนดจำนวนหลุม–ความลึกได้ที่ เจาะสำรวจดินกี่หลุม ลึกเท่าไร?

เจาะดินบ้าน ใช้เวลานานแค่ไหน?

• วันที่ 1–2: ทีมงานลงพื้นที่ ติดตั้งอุปกรณ์ เจาะและเก็บตัวอย่างดิน
• สัปดาห์ที่ 1–2: ห้องปฏิบัติการทดสอบ Water Content, Atterberg's Limits, Unconfined Compression
• ช่วงท้าย: วิศวกรวิเคราะห์ จัดทำ Boring Log และข้อแนะนำการออกแบบฐานราก

รวมระยะเวลาประมาณ 7–14 วันทำการ ถ้าวางแผนก่อนเริ่มก่อสร้างสัก 1 เดือนจะไม่กระทบโครงการ อยากรู้ว่าเอกสาร Boring Log ที่ได้รับมีข้อมูลอะไรบ้างและอ่านอย่างไร อ่านต่อได้ที่ วิธีอ่าน Boring Log ฉบับเข้าใจง่าย

จะจ้างใครเจาะ? เช็คอะไรก่อนจ้าง

สิ่งสำคัญที่สุดคือรายงานต้องรับรองโดยวิศวกรโยธาที่มีใบอนุญาต (กว.) สภาวิศวกร พร้อมลายเซ็นและเลขทะเบียน จึงจะใช้ประกอบการออกแบบและยื่นขออนุญาตก่อสร้างกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ นอกจากนี้ควรตรวจว่าบริษัททำการทดสอบตามมาตรฐาน ASTM มีห้องปฏิบัติการของตัวเอง และมีผลงานตรวจสอบได้ — ดูเช็คลิสต์ครบ 10 ข้อที่ วิธีเลือกบริษัทเจาะสำรวจดิน และดูขอบเขตบริการเจาะสำรวจดินของ SPN ได้ที่หน้าเจาะสำรวจและทดสอบดิน

สรุป: ควรเจาะดินก่อนสร้างบ้าน 2 ชั้น

แม้กฎหมายจะไม่บังคับให้บ้าน 2 ชั้นทุกหลังต้องมีรายงานเจาะดิน แต่ในมุมความปลอดภัยและความคุ้มค่าระยะยาว การลงทุนกับการเจาะดิน 20,000–40,000 บาท เพื่อบ้านที่คุณจะอยู่ 30–50 ปี เป็นการลงทุนที่คุ้มค่ามาก — และถ้าอยากเข้าใจภาพรวมว่าการเจาะสำรวจดินให้อะไรบ้างในทุกมิติ อ่านต่อได้ที่ ทำไมต้องเจาะสำรวจดินก่อนสร้างบ้าน